Gevaar of risico: wat is het verschil?
Uitleg van het verschil tussen het gevaar van een stof (de eigenschappen, zoals H-zinnen) en het risico (gevaar in combinatie met de blootstelling bij een taak). Dit verschil is de basis voor de rest van de pagina.
Modelleren als alternatief voor meten
Voor een bedrijf dat met tal van stoffen werkt, is het niet eenvoudig om in één oogopslag de gezondheidsrisico's van blootstelling te beoordelen. Er wordt al snel gezegd: meten is weten. Het alternatief is om eerst een schatting van de risico's te maken met modellen. Zo ontstaat een prioritering in stoffen, producten en werkhandelingen waarbij waarschijnlijk een verhoogd risico heerst en waar actie op moet worden ondernomen.
Modelleren is een veelgebruikte en geaccepteerde methode om blootstelling via inademing en via de huid te beoordelen, voordat metingen worden uitgevoerd. Het scheelt kosten en tijd, en als de modellen correct worden toegepast zijn metingen in veel gevallen niet eens nodig. Blootstelling aan lood moet wel altijd bepaald worden met metingen in de werkplekatmosfeer en controle van de loodconcentratie in het bloed.

De risicoratio: toetsen aan de grenswaarde
Bij een kwantitatieve beoordeling wordt een blootstellingsconcentratie geschat en getoetst aan de grenswaarde van de stof. Het resultaat is de risicoratio (RR = blootstellingsconcentratie / grenswaarde). Is de RR kleiner dan 1, dan zijn de risico's voldoende gecontroleerd. Is de RR gelijk aan of groter dan 1, dan is het gebruik van de stof niet veilig en moet de situatie nader worden beoordeeld met metingen en/of maatregelen.
Bij een RR boven 1 ben je als bedrijf verplicht om beheersmaatregelen te treffen volgens het STOP-principe. Welke methode past bij welke situatie, lees je op kwalitatief of kwantitatief beoordelen.
Wanneer meten?
Als modelschattingen niet voldoende duidelijkheid geven over de risico's, dan bieden blootstellingsmetingen uitkomst. Denk aan het meten van gevaarlijke stoffen in de werkatmosfeer, met een meetplan waarin meetmethode, aantal metingen en kwaliteitsborging zijn vastgelegd.
Biologische monitoring, het meten van de opname van gevaarlijke stoffen in bloed of urine, wordt in de praktijk slechts beperkt toegepast. Dat is een gemiste kans: je meet de totale blootstelling, dus zowel door inademing als door huidopname, je kunt de effectiviteit van adem- en huidbescherming vaststellen en deze metingen zijn vaak kosteneffectiever. De Europese standaard EN 689:2018 beschrijft de strategie voor het beoordelen van blootstelling en schrijft een statistische test voor om gemeten blootstelling aan de grenswaarde te toetsen.
“Uiteindelijk draait het bij onze hele risicobeoordeling om betrouwbaarheid. De blootstelling risicobeoordelingen leveren nu resultaten op waar we echt op kunnen bouwen.”
Jop ScholtensPSRA-manager, Wittenburg Group